Konsultacje gastroenterologiczne

Definicja: trzy lub więcej luźnych lub wodnistych stolców dziennie (typ 5–7 w skali Bristolskiej).

Biegunka ostra trwa do 14 dni i jest zazwyczaj infekcyjna - wywołana przez wirusy (rotawirusy, norowirusy), bakterie lub pierwotniaki.

Biegunce ostrej towarzyszy uczucie przelewania w jamie brzusznej, wzdęcie, nudności i wymioty, gorączka, a czasem obecność krwi w stolcu. W większości przypadków ma charakter samoograniczający się.

W większości przypadków nie są konieczne badania diagnostyczne (w tym mikrobiologiczne stolca). Konieczne gdy: ciężki przebieg, przy gorączce powyżej 38,3 st. C, przebieg powyżej 7 dni, pojawienie się krwi, wystąpienie objawów pozajelitowych np. zapalenia stawów lub oczu.

Antybiotykoterapia empiryczna zwykle stosowana jest w przypadku „biegunek podróżnych" (po spożyciu skażonej żywności lub wody w krajach o niższym standardzie higienicznym).

Biegunka poantybiotykowa związana jest z zaburzeniem mikrobiomu jelitowego. Ma charakter przejściowy i przy zastosowaniu probiotyku z reguły ustępuje wraz z zakończeniem antybiotykoterapii.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego należy do najczęstszych biegunek bakteryjnych związanych ze środowiskiem szpitalnym, wywoływane przez Clostridium difficile. Biegunka ta może się rozwinąć nawet do 3 miesięcy po zakończeniu antybiotykoterapii i wiązać się z ciężkim przebiegiem. Przy potwierdzeniu zakażenia konieczna jest celowana antybiotykoterapia (wankomycyna/metronidazol).

Biegunka przewlekła trwa powyżej miesiąca, rzadko wywołana czynnikami zakaźnymi (za wyjątkiem osób z niedoborem odporności). Najczęściej wymaga diagnostyki w kierunku:

• nieswoistego zapalenia jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub choroba Leśniowskiego-Crohna)
• zespołu jelita drażliwego
• wykluczenia przyczyn nowotworowych

Inne, rzadsze przyczyny to:

• mikroskopowe zapalenie jelita grubego
• nadczynność tarczycy oraz inne zaburzenia hormonalne (VIP-oma, mastocytoza, gastrinoma, rakowiak)
• jersinioza
• leki (NLPZ, metoklopramid, akarboza, l-tyroksyna, leki przeciwdepresyjne)
• choroba trzewna
• giardioza
• niedokrwienie jelit

Definicja: mniej niż 3 wypróżnienia tygodniowo lub poczucie niepełnego wypróżnienia z nadmiernym wysiłkiem bądź oddawaniem twardych stolców (1–2 stopień w skali Bristolskiej).

Ponad 90% przypadków nie ma organicznej przyczyny (tzw. zaparcie czynnościowe – brak ruchu, stres, mało błonnika w diecie, mało płynów, styl życia).

Inne przyczyny zaparć to choroby: jelita grubego (choroba uchyłkowa, zwężenia pozapalne, nowotwory) oraz odbytu i odbytnicy, stosowanie przewlekłe opioidów lub leków przeciwpadaczkowych albo przeciwdepresyjnych, choroby układu nerwowego, cukrzyca, niedoczynność tarczycy oraz ciąża.

SIBO polega na nadmiernej kolonizacji jelita cienkiego bakteriami typowymi dla jelita grubego. Zaburza to trawienie i wchłanianie składników odżywczych.

SIFO to nadmierny przerost grzybów - głównie Candida (albicans, glabrata, tropicalis) - w jelicie cienkim, obserwowany przede wszystkim u osób z obniżoną odpornością (zakażenie HIV, nowotwory, leczenie immunosupresyjne lub antybiotykoterapia, cukrzyca), przy zaburzeniach motoryki jelitowej, przewlekłym stosowaniu IPP.

Przyczyna to zaburzenie równowagi bakteryjno-grzybiczej przewodu pokarmowego – nadtlenek wodoru produkowany przez bakterie z gatunku Lactobacillus działa hamująco na rozwój grzybów Candida, stąd uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego lub mikrobiomu jelita może skutkować rozwojem SIFO.

GERD to dysfunkcja dolnego zwieracza przełyku, w wyniku której dochodzi do cofania się treści żołądkowej do przełyku. Stan nasilają: ciąża, otyłość, przepuklina rozworu przełykowego, leki zmniejszające napięcie wpustu, takie jak doustne środki antykoncepcyjne i niektóre leki nadciśnieniowe.